تبلیغات
گروه شیمی منطقه ۱٤ تهران - آلودگی هوای تهران
سه شنبه 9 آذر 1389

آلودگی هوای تهران

   نوشته شده توسط: tehchem14 همکاران گروه شیمی منطقه ۱٤    

آلودگی هوای تهران از چند زاویه

اولین آلا ینده های هوا احتمالا  دارای منشا» طبیعی بوده اند، دود، بخار بدبو، خاکستر و گازهای متصاعد شده از آتشفشان ها و آتش سوزی جنگل ها، گرد وغبار ناشی از توفان ها در نواحی خشک، در نواحی کم ارتفاع مرطوب و مه های رقیق شامل ذرات حاصل از درخت های کاج و صنوبر در نواحی کوهستانی، پیش ازآن که مشکلا ت مربوط به سلا مت انسان ها و مشکلا ت ناشی از فعالیت های انسانی محسوب باشند، کلا  جزئی از محیط زیست ما به شمار می رفته اند. به استثنای موارد حاد، نظیر فوران آتشفشان، آلودگی های ناشی از منابع طبیعی معمولا  ایجاد چنان مشکلا ت جدی برای حیات جانوران یا اموال انسان ها نمی کنند. این درحالی است که فعالیت های انسانی ایجاد چنان مشکلا تی از نظر آلودگی می کنند که بیم آن می رود، بخش هایی از اتمسفر زمین تبدیل به محیطی مضر برای سلا مت انسان ها گردد.

تاریخچه آلودگی

دود یکی از قدیمی ترین آلا ینده های هوا است که برای سلا مت بشر مضر است. زمانی که دود ناشی از آتش حاصله از سوختن چوب توسط ساکنین اولیه غارها جای خود را به دود ناشی از کوره های ذغال سوز در شهرهای پرجمعیت داد، آلودگی هوا، بقدری افزایش یافت که زنگ خطر برای برخی از ساکنان آن شهرها به صدا درآمد. در سال  61 بعد از میلا د، سنکا (Seneca) فیلسوف رومی از هوای روم به عنوان هوای سنگین و از دودکش های هود با عنوان تولید کننده بوی بد نام برد. در سال  1273 میلا دی ادوارد اول پادشاه انگلستان می گوید هوای لندن به حدی با دود و مه آلوده شده و آزار دهنده است که از سوختن ذغال سنگ  دریایی جلوگیری خواهد کرد. علی رغم هشدار پادشاه مذکور، نابودی گسترده جنگل ها، چوب را تبدیل به یک کالا ی کمیاب کرد و ساکنان لندن را وادار ساخت تا به جای کم کردن مصرف ذغال سنگ به میزان بیشتری از آن استفاده کنند. تا سال 1661 میلا دی یعنی بیش از یک قرن بعد، تغییر قابل ملا حظه ای در آلودگی هوا به وجود نیامد. چاره جویی و پیشنهادات عبارت بودند از برچیدن تمامی کارخانه های دودزا از شهر لندن و به وجود آمدن کمربند سبز در اطراف شهر و بالا خره این چاره جویی ها کار ساز شد.

مشکلا ت آلودگی هوا

شواهدی دال برعلا قمندی جوامع انسانی در غلبه بر مشکل آلودگی هوا وجود دارند که از جمله آنها می تواند از تصویب و اجرای قوانین کنترل دود در شیگاگو سینسنیاتی به سال 1881 نام برد. ولی اجرای این قوانین و قوانین مشابه آنها با دشواری هایی مواجه شد و برای تمیز کردن هوا یاجلوگیری از آلودگی بیشتر آن تقریبا کاری انجام نشد. در سال 1930 در دره بسیار صنعتی میوز در کشور بلژیک در اثر پدیده و ارونگی مه دود در یک فضای معین محبوس شد. در نتیجه 63 تن جان خود را از دست داده و چندین هزار تن دیگر بیمار شدند. حدود 18 سال بعد در شرایط مشابهی در ایالا ت متحده آمریکا یکی از اولین و بزرگترین فاجعه های زائیده آلودگی ها رخ داد، یعنی 17 نفر جان خود را باختند و 43 درصد جمعیت نورا، پنسلوانیا بیمار شدند. درست سه سال بعد از فاجعه مه دود لندن در سال 1952، که نادیده گرفتن عواقب جدی آلودگی هوا غیر ممکن شد، در روز سه شنبه 4 دسامبر سال 1952 حجم عظیمی از هوای گرم به طرف قسمت جنوبی انگلستان حرکت کرده با ایجاد یک وارونگی دمایی سبب نشست یک مه سفید در لندن شد واین مه دود به دستگاه تنفسی انسان سختآسیب رسانده بود و بیشتر مردم به زودی با مشکلا تی از قبیل قرمز شدن چشم ها، سوزش گلو و سرفه های زیاد مواجه شدند و پیش از آن که در 9 دسامبر از سطح شهر دور شوند 400 مورد مرگ مربوط به آلودگی هوا گزارش کردند. این تعداد تلفات برای متوجه ساختن افکار بریتانیایی ها جهت تصویب قانون هوای تمیز درسال 1956 کافی بود. سرانجام قانون کنترل آلودگی هوا در ایالت متحده آمریکا به تصویب رسید. اما این مصوبه تنها موجب به تصویب رسیدن یک قانون موثرتر گردید. این قانون یک بار در سال 1960 و بار دیگر در سال 1962 بازنگری شد و به قانون هوای تمیز سال 1963 (قانون عمومی 206-88) که برنامه های ناحیه ای محلی و ایالتی را برای کنترل هوا تشویق می کرد و در عین حال حق مداخله را برای دولت فدرال در صورت به خطر افتادن سلا مت و رفاه اهالی ایالت در اثر آلودگی ناشی از ایالا ت دیگر محفوظ نگه می داشت، الحاق گردید. این قانون معیارهایی برای کیفیت هوا وضع کرد که براساس آن ها استانداردهای کیفیت هوا و گازهای متصاعد شده در دهه 1960 میلا دی پی ریزی شد. اجرای قانون هوای تمیز نیز در سال 1970 به آژانس نوبنیاد حفاظت محیط زیست (EPA) محول شد. قانون به وضع استانداردهای درجه اول و دوم کیفیت هوای محیط زیست پرداخت. استانداردهای اولیه متکی بر معیارهای کیفیت هوا، برای حفظ سلا متی عموم مردم، دامنه وسیعی از ایمنی را در نظر می گیرد. در حالی که استانداردهای ثانوی که آن ها نیز متکی بر معیارهای کیفیت هوا باشند برای حفظ رفاه عموم انسان ها، به علا وه گیاهان، جانوران، اموال و دارایی هستند. اصطلا حات قانون هوای تمیز به سال 1977 به تقویت باز هم بیشتر قوانین موجود پرداخته است و ملت ها را به تمیز نگه داشتن مورد ارزیابی و اصلا ح دوباره قرار گرفتند. اگر چه این امکان وجود دارد که تغییرات بیشتری نیز انجام شود، کاملا  محتمل است که کنترل آلودگی هوا برای ایجاد شرایطی که تحت آن هوا برای نسل های آینده تمیزتر و سالم تر نگاه داشته شود. از حمایت بیشتر عامه مردم برخوردار شود.

بحران آلودگی هوا در ایران

آلودگی هوا ناشی از سوخت فسیلی خودروها در ایران، به خصوص در شهرهای بزرگ و به ویژه در کلا ن شهر تهران در وضعیت بحرانی و خطرناکی به سر می برد. آلودگی هوا در تهران در موارد متعددی به حدی رسیده است که مقامات محیط زیست و مقامات بهداشتی کشور وضعیت آلودگی هوا را خطرناک اعلا م کرده و خروج از منزل را برای مردم خطرناک اعلا م کردند و به دلیل آلودگی هوا، مهدهای کودک و مدارس ابتدایی و راهنمایی تهران تعطیل شد. گاز سمی ازن در اثر شدت گرمای زیاد، تابش شدید نور خورشید و خشکی هوا تولید می شود و در مجاورت با  NOXهایی که از اگزوز خودروها منتشر می شود تشکیل مه دود شیمیایی در سطح زمین می دهد. بررسی های اولیه حاکی از آن است که  این شرایط در برخی روزهای گرم سال در شهر تهران رخ می نماید و موجب دشواری های تنفسی و آسیب دستگاه تنفسی شهروندان می شود. سرفه، سوزش چشم و تنگی نفس در سالمندان و کودکان از آثار سو» این گاز خطرناک است. همچنین گاز ازن در طبیعت باعث تخریب برگ گیاهان شده و به علت نفوذ در اشیای پلا ستیکی آن ها را دچار آسیب می کند. خشکی درختان و خزان زود رس گیاهان از عوامل این گاز خطرناک است. 65 درصد آلودگی هوای تهران ناشی از خودروها است و روزانه 201 میلیون کیلو دی اکسید کربن وارد هوای ایران می شود; به نحوی که بنزن هوای تهران 100 برابر توکیو است.  عمده آلا ینده هایی که باعث آلودگی هوای شهر تهران شده اند عبارتند از: مونوکسیدکربن، دی اکسید گوگرد، دی اکسید نیتروژن، هیدروکربورها و ذرات معلق. مناطق 12 با 99/17 درصد و 11 با 43/16 درصد بیشترین آلودگی مونوکسیدکربن را دارند. طبق آخرین گزارش ها، بخش حمل و نقل بیشترین سهم را در آلودگی هوا دارد. مونوکسید کربن یکی از آلا ینده های گازی خطرناک است.  آلودگی هوا تهدید دائم و جدی بر سلا مت و بهداشت جامعه و نیز محیط زیست دارد. بررسی خطرات زیست محیطی حاصل از سوخت بنزین نشان می دهد عمده ترین آلا ینده های این سوخت، اکسیدهای نیتروژن، مونوکسیدکربن و هیدروکربورهای نسوخته در محیط زیست است. بررسی ها نشان می دهد مونوکسیدکربن با هموگلوبین خون ترکیب پایداری را تشکیل می دهد که این ترکیب از رسیدن اکسیژن مطلوب به سلول ها جلوگیری کرده و سوخت و ساز سلول را مختل می کند. سرعت ترکیب اکسیدهای نیتروژن با هموگلوبین خون هزار مرتبه سریع تر از سرعت ترکیب مونوکسیدکربن با هموگلوبین است که موجب تشکیل مواد سرطان زا در خون می شود و 200 برابر بیش از جذب اکسیژن است. تمایل جذب هموگلوبین خون با مونوکسیدکربن و اثرات سو» آن بر سلا متی به صورت اختلا ل در بینایی، تار دیدن، خستگی، سردرد و خواب آلودگی بروز می کند و باعث ایجاد تغییر در عملکرد قلب و شش می شود. آلودگی هوا باعث کاهش وزن نوزاد می شود و بر میزان مرگ و میر کودکان تاثیر می گذارد زیرا حساسیت نوزادان به آلودگی هوا بیشتر است.  ابتلا ی کودکان به سرطان خون اولین پیامد زندگی در خیابان های پرترافیک است. مونوکسیدکربن ابتلا  به بیماری های قفسه سینه در کودکان را افزایش می دهد و انجام فعالیت های مغزی را در افراد کاهش می دهد.
آلودگی هوا باعث عفونت های شدید تنفسی (ARI) در کودکان و اطفال، بیماری های مزمن تنفسی نظیر تنگی نفس و برونشیت، سرطان ریه و ابتلا  به سرطان معده شده و اختلا لا ت ژنتیکی و ابتلا  به بیماری های موروثی و اختلا ل در حافظه را افزایش داده، حملا ت آسم را تشدید نموده و به DNA آسیب می رساند.
مطالعات دانشمندان کانادایی نشان می دهد آلودگی هوا ناشی از خودروها جهش و آسیب ژنتیکی در حیوانات و انسان را سبب می شود.
آلودگی هوا همچنین حاصلخیزی خاک را کاهش می دهد و آن را از املا ح تهی می کند.

آلودگی هوا در جهان

آلودگی هوا چهارمین عامل مرگ و میر است. آمار بین المللی خسارات ناشی از آلودگی هوا نشان می دهد که بیماری های ناشی از آلودگی هوا چهارمین رتبه مرگ و میر را به خود اختصاص داده اند. به گزارش سازمان ملل متحد هر ساله  3 میلیون نفر از مردم جهان به دلیل آلودگی هوا جان خود را از دست می دهند.
فقط در فرانسه سالا نه 6 هزار نفر  به علت آلودگی هوا می میرند. مطالعات اپیدمیولوژی در کشور هلند نشان می دهد سالیانه 1700 تا 3000 نفر به دلیل قرار گرفتن در معرض ذرات معلق دچار مرگ ناگهانی می شوند. این نوع مرگ و میر بیش از 4 برابر نرخ مرگ ناشی از ایدز، 6/2 برابر نرخ مرگ ناشی از سرطان خون و 5/1 برابر تلفات ناشی از تصادفات رانندگی برآورد شده است. براساس مطالعات جدید محققان در آمریکا، در شیکاگو به ازای افزایش 10 میکروب گرم آلا ینده درهر متر مکعب هوا 8 درصد به تعداد مبتلا یان به سرطان ریه اضافه شده است».
تحقیقات انجام شده توسط شرکت کنترل کیفیت هوا و وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی جمهوری اسلا می ایران نیز حاکی است میزان این آلا ینده ها در شهر تهران 8/2 برابر استاندارد جهانی است.
ذرات آلا ینده های فلزی از قبیل کادمیوم، نیکل، ارسنیک، یون های سولفات و نیترات و هیدروکربن های چند حلقه ای از طریق انتشار در هوا عوارض سو» متعددی از قبیل کاهش بهره هوشی، کند ذهنی، ضایعات کبدی، تنگی نفس و آمفیزم به وجود میآورد.
 خطر مرگ و میر شهروندان تهرانی با افزایش ذرات معلق افزایش می یابد. نتایج حاصل از یک مطالعه منطقه ای در تهران نشان داد که در مدت 140 روز، 160  بیمار تهرانی به دلیل مشکلا ت تنفسی و قلبی ناشی از آلودگی هوا در 5 بیمارستان تحت معالجه قرار گرفتند.
برپایه این گزارش سالا نه 4000 مرگ و میر براثر آلودگی هوا در تهران رخ می دهد که علا وه بر این تعداد مشابهی نیز که به بیماری سرطان ریه مبتلا  شده اند و در معرض اکسیدهای نیتروژن بوده اند گزارش شده است. روزانه 1200 تن آلا ینده  در هوای تهران پخش می شود. این درحالی است که رشد سالا نه انتشار 2 CO در کشور 25 درصد است.
مجموعه عوامل فوق نشان می دهد که وضعیت آلودگی هوا در وضعیت نامطلوبی قرار دارد وهمواره رو به وخامت می گذارد. لذا باید برای اصلا ح وضعیت موجود چاره ای اندیشیده شود. براساس تحقیقات انجام شده می توان با حذف حداقل 4 سفر کوتاه درون شهری و غیر ضروری با اتومبیل شخصی در طول یک سال از انتشار 100 کیلوگرم منوکسید کربن جلوگیری کرد.
براساس مطالعات انجام شده در یکی از دانشگاه های آمریکا، انتشار هر تن از موادآلا ینده هوا معادل 5300 دلا ر هزینه های جنبی (بیماری، تخریب ابنیه تاریخی، کثیف نمودن پوشاک و اثاثیه منازل و ...) بر جوامع تحمیل می کند که تنها برای سال 1380 در ایران این برآورد بالغ بر 1/1 میلیارد دلا ر می شود.


ماندانا فتوحی
پنجشنبه 16 دی 1389 07:59 ب.ظ
از وبلاگ زیبا وپرمحتوای شما بسیار لذت بردم. موفق باشید.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.